Mısır Bitkisinin Su Kullanımı
Genellikle evapotranspirasyon veya ET olarak adlandırılan, bitkinin su kullanımı iki bileşenden oluşur: 1) toprak evaporasyonu (buharlaşması) (E) ve 2) bitki transpirasyonu (terlemesi) (T).
Günlük ET, vejetatif büyüme evreleri boyunca artar, püskül oluşumu döneminde zirve yapar ve tane doldurma boyunca azalır.
Mısır çiçeklenmeden tane doldurma süreci boyunca su eksikliklerine karşı en hassas olan bitkidir.
Sezonsal olarak mısırın su kullanımı lokal ET oranlarına bağlı olarak gelişme sezonu boyunca 530 ile 710 mm arasında değişebilir.
Evapotranspiration
Evaporation (Buharlaşma)
Büyüme döneminin başlarında topraktan su kaybı öncelikle toprak yüzeyinden buharlaşma yoluyla gerçekleşir. Bitki büyüdükçe ve genişleyen yaprak alanı toprağı gölgeledikçe terleme artacak, buharlaşma azalacaktır. Toprak yüzeyindeki ürün kalıntısı güneş ışığını engelleyerek ve toprağı rüzgârdan koruyarak buharlaşma yoluyla kaybedilen su miktarını önemli ölçüde azaltabilir.
Büyüme dönemi başlarında küçük bitkilerin transpirasyonuna (terleme) kıyasla daha fazla su evaporasyon (buharlaşma) yoluyla toprağı terk eder.
Sezon ortasında yaprak alanı toprak yüzeyinden çok daha büyüktür ve transpirasyon (terleme) bitkinin su kullanımı (ET'nin) %90 ila 98'ini oluşturur.
Transpirasyon (Terleme)
Terleme sürecinde bitkiler topraktan suyu alır ve yapraklara taşır. Yapraklardaki küçük açıklıklar (stoma) su buharının bitkiden atmosfere geçmesine izin vererek bitkiyi soğutur.
Terleme hızı iklim koşullarına bağlıdır – öncelikle hava sıcaklığı, rüzgâr, nem ve güneş ışığı.
Terleme oranı, yüksek hava sıcaklığı, güneş ışığı ve rüzgâr hızı ile artar.
Yüksek nem seviyeleri, yaprak hava sahası ile ortam havası arasındaki su potansiyeli farkını azaltarak terlemeyi azaltır.
Büyüme Döneminde Mısır ET’si
Bir büyüme mevsimi boyunca buharlaşma toplam ET'nin genellikle %20 ila %30'unu, terleme İSE %70 ila %80'ini oluşturur (Kranz ve ark. 2008). Buharlaşma ve terlemeyi ayrı ayrı ölçmek zordur bu nedenle süreçler genellikle birleşik (ET) olarak ele alınır. Günlük ET hava koşullarındaki günden güne değişkenlik nedeniyle büyüme mevsimi boyunca büyük ölçüde değişir (Şekil 1). Ortalama olarak günlük ET vejetatif büyüme aşamaları boyunca artar, püskül oluşumu döneminde doruklara ulaşır ve tane doldurma sırasında azalır. (Tablo 1). Büyüme mevsimi boyunca toplam ET yerel iklim koşullarına ve hibritin geççiliğine bağlıdır. Daha geççi hibritler büyüme mevsimi boyunca daha fazla suya ihtiyaç duyacaktır (Şekil 2).
Tablo 1: Büyüme mevsimi boyunca ortalama günlük mısır su kullanımı (ETc), büyüme evresi başına su kullanımı ve toplam su kullanımı.
Büyüme Evreleri | Günlük Su Kullanım Oranı | Her Evrede Su Kullanımı | Toplam Su Kullanımı |
| ————mm ———— |
|
|
Çıkış (VE) | 2.032 | 20.32 | 20.32 |
4-yaprak (V4) | 2.54 | 45.72 | 66.04 |
8-yaprak (V8) | 4.572 | 73.66 | 139.7 |
12-yaprak | 6.604 | 45.72 | 185.42 |
Erken püskül (R1) | 8.128 | 96.52 | 281.94 |
Püskül (R2) | 8.89 | 104.14 | 386.08 |
Süt olum (R3) | 8.128 | 48.26 | 434.34 |
Hamur olum (R4.7) | 6.096 | 96.52 | 530.86 |
Diş dönemi (R5.5) | 5.08 | 96.52 | 627.38 |
Fizyolojik olgunluk (R6) | 2.54 | 35.56 | 662.94 |
Şekil 2: Örnek olarak; Amerika’da farklı bölgelerde büyüme evrelerine göre ortalama mısır ET’si
Mısır Köklenme Derinliği ve Su Alımı
Mısırın su alımı ve büyümesi için iyi gelişmiş kök sistemleri gereklidir. Toprak faktörleri tarafından engellenmeyen kök sistemleri genellikle toprak profili boyunca yaprak evresi başına 7 cm oranında, maksimum yaklaşık 152 cm derinliğe kadar büyüyecektir.
Etkili köklenme derinliği (su alımının büyük bölümünün gerçekleştiği derinlik) toplam köklenme derinliğinden daha azdır.
Büyüme mevsiminin başlarında su alımının çoğu toprak profilinin ilk yüzeyinde gerçekleşir.
Toprak profilinin ikinci ve üçüncü aşamasından su alınması R1 aşaması civarında önemli ölçüde artar.
Kuraklık stresi koşulları altında profilin üst kısmına yakın katmanlarda su tükendiği için daha derin katmanlarda su alımı artabilir (Irmak ve Rudnick, 2014).
Vejetatif Büyüme Sırasında Kök Derinliği
Bitki V5'ten başlayarak hızlı büyümeye girerken kök gelişimi hızlanır. Köklenme derinliği vejetatif büyüme sırasında yaprak evresi başına yaklaşık 7 cm artar.
Büyüme Evresi | Kök Derinliği (cm) |
V4 | 35.56 |
V6 | 50.8 |
V8 | 63.5 |
V10 | 78.74 |
V12 | 91.44 |
V14 | 106.68 |
V16 | 119.38 |
V18 | 134.62 |
V20 | 147.32 |
Su Stresi Etkileri
Su stresinin mısır tane verimi üzerindeki etkisi, bitkinin büyüme evresine göre değişir (Şekil 3). Mısır, su talebi nispeten düşük olduğu için erken vejetatif büyüme sırasında su eksikliklerine az duyarlıdır. Bitkiler tane verimi üzerindeki etkisini azaltmak için vejetatif dönem boyunca su stresine uyum sağlayabilir; bununla birlikte mısır çiçeklenmeden tane dolumuna kadar su stresine karşı çok daha hassastır. Mısır hibritleri su stresine dayanma yeteneklerine göre değişir. Pioneer® marka Optimum® AQUAmax® hibritleri kurak koşullara dayanmaya ve verim kaybına karşı dayanım sağlamaya yönelik ıslah edilmiş temel doğal özellikleri içerir.
Şekil 3: Mısır İçin Su Stresine Karşı Verim Duyarlılığı (Sudaretal., 1981).
Yazar: Dan Berning & Mark Jeschke
Yukarıda belirtilenler yalnızca bilgi amaçlı kullanım için sunulmuştur. İşletmenize özel bilgi ve öneriler için lütfen Pioneer satış uzmanınızla iletişime geçin. Ürün performansı değişkendir; nem ve ısı stresi, toprak tipi, yönetim uygulamaları ve çevresel stresin yanı sıra hastalık ve zararlı baskıları gibi birçok faktöre bağlıdır. Bireysel sonuçlar değişiklik gösterebilir.
Referanslar:
Archontoulis,S.,andM.Licht.2017.HowFastandDeepdoCornRootsGrowinIowa?IowaStateUniversityExtension.ICMNews.https://crops.extension.iastate.edu/cropnews/2017/06/how-fast-and-deep-do-corn-roots-grow-iowa
Irmak,S.,andD.Rudnick.2014.CornSoil-WaterExtractionandEffectiveRootingDepthinaSilt-LoamSoil.NebGuide,G2245,UniversityofNebraska-LincolnExtension.https://extensionpublications.unl.edu/assets/pdf/g2245.pdf
Kranz,W.L.,S.Irmak,S.J.vanDonk,C.D.Yonts,D.L.Martin.2008.IrrigationManagementforCorn.NebGuide,G1850,UniversityofNebraska-LincolnExtension.https://extensionpublications.unl.edu/assets/pdf/g1850.pdf
Sudar,R.A.,K.E.Saxton,andR.G.Spomer.1981.Apredictivemodelofwaterstressincornandsoybeans.TransactionsofASAE,24:97-102.