Mısır Üretiminde Güneş Işığı
Gelişmenin hassas dönemlerinde mısır bitkisinin kullanabileceği güneş ışığı miktarını sınırlayan bulutlu ve yağışlı dönemler verim üzerinde önemli etkilere sahip olabilir. Bazı çalışmalarda bitki kanopisinin bir kısmında güneş ışığı miktarını azaltmak için gölgeleme bezleri kullanılmıştır. Gölgeleme çalışmaları, mısırın çiçeklenme ve tane doldurma sırasında verim kaybına en duyarlı olduğunu ve etkilerinin bitki yoğunluğuna göre değişebileceğini ortaya çıkarmıştır.
Güneş Işığı ve Bitki İhtiyaçları
Su ve besinlerle birlikte güneş ışığı da bitki büyümesi için önemli bir girdidir. Bitki yaprakları güneş ışığını emer ve fotosentez sürecinde enerji kaynağı olarak kullanır. Bir bitkinin güneş ışığından faydalanma kabiliyeti, birim arazi başına düşen yaprak yüzey alanı veya yaprak alanı indeksi (leaf area index=LAI) ile orantılıdır. Full kanopi gelişiminde bir ürünün yaprak alan indeksi ve güneş ışığından faydalanma yeteneği en üst düzeye çıkar. Full kanopiden üreme dönemine kadar herhangi bir güneş ışığı eksikliği potansiyel olarak mısır verimini sınırlandırmaktadır. Koçan doldurma sırasında düşük ışık ve limitli fotosentez gibi stresler olduğunda mısır bitkileri koçana sapta bulunan karbonhidratlarını taşımaya başlar. Bu durum, sap kalitesi sorunlarına ve hasatta yatmaya neden olabilir. Bitki büyümesinin en hassas dönemleri (örneğin; çiçeklenme ve erken tane doldurma) genellikle yetersiz ışık, su veya besin maddeleri gibi streslere en duyarlı olan dönemlerdir.
Güneş Işığı Üzerinde Bulut Etkileri
Bitkiler güneş ışığının sadece bir kısmını kullanabilirler. Bu kısım, fotosentetik olarak aktif radyasyon (photosynthetically active radiation=PAR) olarak bilinir ve toplam radyasyonun yaklaşık %43 ila %50'si olduğu tahmin edilmektedir. Bir bitki için mevcut olan PAR (fotosentetik aktif radyasyon) miktarı bulut örtüsüyle orantılı olarak azalır. O halde bitki gelişiminin hassas aşamalarındaki bulutlu, yağışlı dönemlerin verim üzerinde önemli etkilere sahip olması şaşırtıcı değildir.
Gölgenin Mısır Verimine Etkisi
Gölgelik bez kullanan bir çalışma çeşitli bitki gelişim aşamalarında güneş ışığını %55 oranında azaltmıştır (Liu ve Tollenaar, 2009). Püskül ve püskül sonrası dönemlerde gölgeleme uygulaması sonrası verim önemli ölçüde azalmıştır (Tablo 1).
Tablo 1: Gölge uygulamalarının verim üzerindeki etkisi (Liu and Tollenaar, 2009).
Gölgeleme Periyodu | Verim Kaybı (%) |
4 hafta-püsküllenme öncesia | 3.2% Ö |
3 hafta-püsküllenmedeb | 12.6% ** |
3 hafta-püsküllenme sonrasıc | 21.4% ** |
Püsküllenme ile ilgili haftalar: a -5 ile -1, b -1 ile +2, c +2 ile +5.
Ö: Önemsiz, **: Yüksek Öneme Sahip, (Prob>F=0,05)
Başka bir çalışmada gölgelik bez kullanılarak güneş ışığı %50 oranında azaltılmıştır (Reed ve diğerleri, 1988). Verim, çiçeklenme ve çiçeklenme sonrası aşamalarda gölge uygulaması ile verim önemli ölçüde azalmıştır. Çiçeklenme sırasında gölge uygulaması, öncelikle sıra başına düşen tane sayısını azaltarak verimi düşürmüştür.Tane doldurma sırasında gölge uygulaması öncelikle tane ağırlığını azaltarak verimi düşürmüştür.
Tablo 2: Gölge uygulamalarının verim üzerindeki etkisi (Reed et al., 1988.)
Gölgeleme Periyodu | Verim Kaybı (%) | Tane Değişimi/Sıra | Tane Ağırlığı Değişimi |
Vejetatif | 12% | -5% | 1% |
Çiçeklenme | 20% | -21% | 9% |
Tane Doldurma | 19% | -5% | -13% |
LSD (.05) | 7% | 4.50% | 6% |
Birden fazla derecede gölgeleme içeren araştırmalar şaşırtıcı olmayan bir şekilde güneş ışığı ne kadar azalırsa verim üzerindeki etkinin o kadar büyük olduğunu bulmuştur. Yang ve ark. (2019), gölgeleme %30'dan %50'ye çıkarıldığında verim üzerindeki etkinin iki katından fazla arttığını bulmuştur (Tablo 3) Güneş ışığı sadece %15 oranında azaltıldığında, verim etkileri bitki popülasyonu karşısında benzer olmuştur. Ancak gölgeleme derecesi arttıkça; verim düşüşleri yüksek bitki popülasyonlarında daha yüksek olmuştur.
Tablo 3: Üç farklı bitki yoğunluğunda iki hibrit için üç farklı gölgeleme seviyesi (%15, %30 ve %50) ile ilişkili mısır veriminde azalma yüzdesi (Yang ve diğerleri, 2019).
Sıklık (Bitki/Da) | Hibrit 1 | Hibrit 2 | ||||
15% | 30% | 50% | 15% | 30% | 50% | |
Verim Kaybı (%) | ||||||
7,500 | Ö | Ö | 34.7 | 13.3 | 19.3 | 50.1 |
10,500 | Ö | 19.2 | 41.8 | 14.8 | 25.2 | 54.7 |
12,000 | Ö | 23.6 | 51.3 | 13.7 | 28.7 | 63.5 |
Referanslar
· Korczynski, P., J. Logan and J. Faust, 2002. Mapping monthly distribution of daily light integrals across the contiguous United States. Hort. Tech. 12:12-16.
· Liu, W. and M. Tollenaar, 2009. Physiological mechanisms underlying heterosis for shade tolerance in maize. Crop Sci. 49:1817–1826.
· Reed, A., G. Singletary, J. Schussler, D. Williamson and A. Christy, 1988. Shading effects on dry matter and nitrogen partitioning, kernel number, and yield of maize. Crop Sci. 28: 819–825.
· Yang, Y., X. Guo, H. Liu, G. Liu, W. Liu, B. Ming, R. Xie, K. Wang, P. Hou, A. Li. 2019. The effect of solar radiation change on the maize yield gap from the perspectives of dry matter accumulation and distribution. J. of Integrative Agric. 20:482-493.
Yukarıda belirtilenler yalnızca bilgi amaçlı kullanım için sunulmuştur. İşletmenize özel bilgi ve öneriler için lütfen Pioneer satış uzmanınızla iletişime geçin. Ürün performansı değişkendir; nem ve ısı stresi, toprak tipi, yönetim uygulamaları ve çevresel stresin yanı sıra hastalık ve zararlı baskıları gibi birçok faktöre bağlıdır. Bireysel sonuçlar değişiklik gösterebilir.