Şeftali ve Nektarinde Thrips Zararlısı
Şeftali ve nektarin bahçelerinde thrips zararlıları, özellikle çiçeklenme ve meyve tutumu dönemlerinde önemli kalite sorunlarına yol açar. Nektarin meyvesinin tüysüz ve hassas kabuk yapısı nedeniyle thrips zararına şeftaliye kıyasla daha duyarlı olduğu bilinmektedir. Zararlının oluşturduğu hasar çoğu zaman yüzeysel görünse de, meyvenin pazar ve ihracat değerini ciddi biçimde düşürür.
Thrips’in Şeftali ve Nektarinde Oluşturduğu Zararlar
Thripsler, ağırlıklı olarak çiçekler, genç meyveler ve meyve yüzeyi üzerinde beslenir.
Çiçeklenme döneminde yapılan emgi zararları, henüz çok küçük olan meyve taslağında hücre ölümüne neden olur. Meyve büyüdükçe bu zararlar genişler ve hasat döneminde kabuk üzerinde kırmızımsı-kahverengi lekeler, yara izi şeklinde kabalaşmalar veya yarım ay biçimli skarlar halinde ortaya çıkar. Bu tip yaralar özellikle nektarinde daha belirgindir.
Meyve gelişiminin ileri dönemlerinde görülen thrips zararları ise çoğunlukla gümüşlenme veya bronzlaşma şeklindedir. Meyve yüzeyinde mat, soluk ve düzensiz renklenmeler oluşur. Bu zararlar çoğu zaman meyvenin iki meyve, yaprak veya dal ile temas ettiği korunaklı bölgelerde yoğunlaşır. Sonuç olarak meyvenin görsel kalitesi bozulur ve sınıflandırmada alt kalite grubuna düşmesine neden olur.
Thrips Zararlısının Yaşam Döngüsü (Şeftali ve Nektarine Özgü)
Thripslerin yaşam döngüsü, çevre koşullarına bağlı olarak kısa sürede tamamlanır ve bu durum bahçelerde aynı anda farklı gelişim dönemlerinin birlikte görülmesine yol açar.
Yumurta Dönemi
Dişi thripsler yumurtalarını çiçek organları, genç meyve dokusu veya yaprak gibi yumuşak bitki dokularının içine bırakır. Yumurtalar bitki dokusu içinde korunaklı olduğu için gözle fark edilmeleri neredeyse imkânsızdır. Bu dönem, zararlının bahçede sessizce çoğalmaya başladığı evredir.
Larva Dönemi
Yumurtadan çıkan larvalar, thripsin bitkiye en fazla zarar verdiği evredir. Larvalar çiçek içinde, meyve sapı çevresinde veya meyvenin yüzeyine temas eden bölgelerde beslenir. Hücre özsuyunu emerek dokuların gelişimini bozarlar. Meyvede kalıcı izlerin büyük bölümü bu dönemde oluşur. Larvalar oldukça hareketlidir ve kısa sürede beslenme alanlarını değiştirebilir.
Prepupa ve Pupa Dönemi
Larva gelişimini tamamladıktan sonra beslenmeyi bırakır ve daha durağan evrelere geçer. Bu aşamalar genellikle toprak yüzeyinde, bitki artıkları arasında veya yaprak altlarında gerçekleşir. Bu dönemlerde zararlı, bitki üzerinde aktif olarak zarar yapmaz ancak kısa süre içinde ergin bireyler ortaya çıkar.
Ergin Dönemi
Ergin thripsler ince, uzun yapılı ve oldukça hareketli böceklerdir. Şeftali ve nektarin bahçelerinde erginler özellikle ilkbaharda çiçeklenme başlangıcında aktif hale gelir. Kışı çoğunlukla toprakta, yabancı otlar üzerinde veya bahçe kenarındaki bitki örtüsünde geçirirler. Havaların ısınmasıyla birlikte çiçeklere yönelirler.
Erginler çiçek içinde polen ve bitki özsuyu ile beslenirken aynı zamanda yeni yumurtalar bırakır. Bu nedenle ergin dönemi, hem doğrudan zarar hem de yeni nesillerin başlangıcı açısından kritik öneme sahiptir. Hasada yakın dönemlerde ise ergin thripsler, çevredeki yabancı otların kuruması veya biçilmesiyle meyvelere göç edebilir. Bu göçler sonucunda olgunlaşmakta olan meyvelerde gümüşlenme zararları görülür.
Uygun sıcaklık ve kuru hava koşullarında erginler kısa sürede çoğalır ve bahçe genelinde popülasyon hızla artar. Bu durum özellikle geç hasat edilen nektarin ve şeftali çeşitlerinde risk oluşturur.
Şeftali ve Nektarinde Thrips ile Mücadele Yöntemleri
Kültürel Önlemler
Bahçe içi ve çevresindeki yabancı otların kontrol altında tutulması, thripslerin barınma ve çoğalma alanlarını sınırlar. Budama artıkları ve hasat sonrası bitki kalıntılarının bahçeden uzaklaştırılması, kışlayan ergin sayısını azaltır. Dengeli gübreleme, özellikle aşırı azot kullanımından kaçınılması, bitkilerin thripsler için cazibesini düşürür.
Fiziksel ve Biyoteknik Yöntemler
Renkli yapışkan tuzaklar, bahçede thrips varlığının erken dönemde tespit edilmesine yardımcı olur. Bu tuzaklar özellikle popülasyon artışının izlenmesi açısından önemlidir. Bahçe kenarlarının düzenli kontrolü, zararlının dış alanlardan girişini sınırlamada etkilidir.
Biyolojik Mücadele
Doğal düşmanların korunması ve desteklenmesi, thrips baskısını azaltmada önemli rol oynar. Yararlı böceklerin zarar görmemesi için gereksiz ve bilinçsiz kimyasal uygulamalardan kaçınılmalıdır.
Kimyasal Mücadele
Kimyasal mücadele, thrips yoğunluğu ekonomik zarar eşiğini aştığında uygulanmalıdır. Uygulama zamanının özellikle çiçeklenme sonu – genç meyve dönemi ve hasat öncesi göç dönemleri dikkate alınarak planlanması gerekir. Aynı etki mekanizmasına sahip ilaçların art arda kullanılmaması, direnç gelişimini önlemek açısından önemlidir.
*Bitki koruma ürünlerini güvenli ve kurallara uygun şekilde kullanınız. Kullanmadan önce etiketi dikkatlice okuyarak talimatlara uyunuz. Tavsiye edilen ürünlerin dışında kullanılması kesinlikle yasaktır. Zehirlenme durumunda Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM)’in 114 numaralı telefonunu arayınız.