Bağ Küllemesi (Erysiphe necator)
Bağ küllemesi, üzüm bağlarında görülen ve Erysiphe necator adlı mantarın neden olduğu bir fungal hastalıktır. Bu hastalık, özellikle asma bitkisi (Vitis vinifera) üzerinde etkili olup yaprak, sürgün, tomurcuk ve meyvelerde beyaz, unumsu bir küf tabakası şeklinde kendini gösterir.
Erysiphe necator obligat parazit bir fungus olup yalnızca canlı bitki dokularında gelişebilir. Hastalık bağlarda verim ve kalite kaybına neden olur; enfekte meyveler çatlar, kurur ve pazar değeri düşer. Fotosentez kapasitesinin azalması bitkinin genel sağlığını ve gelişimini olumsuz etkiler.
Yaşam Döngüsü
Bağ küllemesi etmeni Erysiphe necator’un yaşam döngüsü, çevresel koşullara bağlı olarak mevsimsel bir döngü izler:
1. Kışlama (Dormant Dönem)
Mantar, kışı iki şekilde geçirir:
Tomurcuk pulları arasında miselyum olarak.
Dökülen yapraklar ve kabuklar üzerinde kleistotesyum formunda.
Bu yapılar hastalığın bir sonraki sezona taşınmasını sağlar.
2. İlkbahar – İlk Enfeksiyon
Hava sıcaklığı 15–25°C civarına ulaştığında ve nem yeterli olduğunda mantar aktifleşir.
Kleistotesyumlar askospor üretir; bu sporlar rüzgarla taşınarak sağlıklı bitkilere ulaşır.
Enfekte tomurcuklar patladığında mantar yeni sürgünlere bulaşır.
3. Yaz – Sekonder Enfeksiyonlar
Hastalık yaz boyunca konidiyum sporları ile yayılır.
Bu sporlar rüzgarla taşınarak yeni yaprak, sürgün ve meyvelere bulaşır.
Özellikle ılık ve kuru hava koşulları hastalığın yayılmasını hızlandırır.
4. Sonbahar – Spor Üretimi ve Yayılım
Hastalık ilerledikçe mantar kleistotesyum oluşturarak kışa hazırlık yapar.
Bu yapılar yaprak döküntüleri arasında kış boyunca canlı kalabilir.
Bu döngü bağ küllemesiyle mücadelede zamanlamanın ne kadar kritik olduğunu gösterir. Özellikle ilkbahar başında ve yaz ortasında yapılan ilaçlamalar, hastalığın yayılmasını önlemede etkilidir.
Bağ Küllemesi (Erysiphe necator) Belirtileri
1. Yapraklarda
İlk belirtiler yaprakların üst ve alt yüzeylerinde beyaz, unumsu bir tabaka şeklinde görülür. Genç yapraklarda hastalık başlangıçta yağ lekesi gibi sarımsı veya parlak lekelerle kendini belli eder. Zamanla yapraklar kalınlaşır, gevrekleşir ve kenarlardan içe doğru kıvrılır. Şiddetli enfeksiyonlarda yapraklar sararır ve dökülür bu da fotosentez kapasitesini ciddi şekilde azaltır.
2. Sürgünlerde
Genç sürgünlerde beyaz pudramsı küf tabakası oluşur. Hastalıklı bölgeler zamanla siyahımsı veya koyu kahverengi bir renk alır. Kışın bu lekeler kırmızımsı kahverengiye dönüşür. İleri enfeksiyonlarda sürgünler çatlayabilir ve büyümeleri durabilir.
3. Tomurcuklarda
Enfekte tomurcuklar normal gelişimini göstermez. Tomurcuklar solgunlaşır ve dökülür, bu da gelecek sezonun verimini olumsuz etkiler.
4. Meyvelerde (Üzümler)
Üzüm tanelerinde beyaz küf tabakası oluşur. Enfekte taneler küçük kalır, şekil bozuklukları gösterir, sap doğrultusunda çatlar, yumuşar ve kurur. Bu durum meyvenin pazar değerini düşürür ve ciddi ekonomik kayıplara yol açar.
Mücadele Yöntemleri
Bağ küllemesi (Erysiphe necator) ile mücadelede kullanılan yöntemler iki ana gruba ayrılır: kültürel önlemler ve kimyasal mücadele.
1. Kültürel Mücadele Yöntemleri
Kültürel önlemler hastalığın yayılmasını azaltmak ve kimyasal mücadeleyi daha etkili hale getirmek için uygulanır:
Budama: Omcanın taç kısmında yeşil budama yapılmalı, iç kısımlarda hava akımı sağlanmalıdır. Bu, nemin azalmasını ve mantarın gelişememesini sağlar.
Temizlik: Hastalıklı yaprak, sürgün ve meyveler toplanarak imha edilmelidir.
Hava Sirkülasyonu: Bağlar, iyi hava dolaşımı sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.
Güneşlenme: Bitkilerin güneş ışığı alması teşvik edilmelidir; gölgede kalan alanlar hastalığa daha yatkındır.
Toprak İşleme: Yaprak döküntüleri ve mantarın kışladığı alanlar temizlenerek toprak altına gömülmelidir.
2. Kimyasal Mücadele Yöntemleri
Kimyasal mücadele hastalığın yayılmasını durdurmak için fungisit (mantar ilacı) kullanımı ile yapılır. Etkili olması için doğru zamanlama ve dozaj çok önemlidir.
İlaçlama Zamanları
1. İlaçlama: Sürgünler 25–30 cm uzunluğa ulaştığında.
2. İlaçlama: Çiçek taç yaprakları döküldüğünde.
3. ve sonraki ilaçlamalar: İkinci ilaçlamadan sonra, ilacın etki süresi ve hava koşullarına göre, ben düşme dönemine kadar devam edilir.
İlaç Seçimi ve Uygulama
Kullanılacak ilaçlar, il/ilçe tarım müdürlükleri veya yetkili reçete yazıcılar tarafından belirlenmelidir. Fungisitler önerilen dozda ve uygun zamanda uygulanmalıdır. Uygulama günün serin ve rüzgarsız saatlerinde yapılmalı; koruyucu ekipman (maske, gözlük, eldiven) kullanılmalıdır. Artan kimyasallar ve ambalaj atıkları çevreye zarar vermeyecek şekilde imha edilmelidir.
Talendo®
Bağda külleme hastalığı ile mücadelede Proquinazid etkili maddesini içeren Talendo® hastalık etmeninin spor ve appresorium oluşumuna etki ederek başarılı sonuç verir. Bağda Külleme (Erysiphe necator) hastalığına karşı tavsiye dozunda ve koruyucu olarak (hastalık belirtileri görülmeden) kullanılmalıdır.
İlaçlama: Bölgelere göre değişmekle beraber sürgünler 25-30 cm uzunluğuna ulaştığında,
İlaçlama: Çiçeklenme öncesi çiçek tomurcukları ayrıldığı dönemde,
İlaçlama: Çiçek taç yapraklarının döküldüğü ve korukların küçük saçma tanesi iriliğinde olduğu dönemde,
ve diğer ilaçlamalar: üçüncü ilaçlamadan sonra kullanılan ilacın etki süresine göre, tanelere ben düşme dönemine kadar yapılır.
Talendo® ile aynı alanda sezonda 4'ten fazla uygulama yapılmamalıdır.
*Bitki koruma ürünlerini güvenli ve kurallara uygun şekilde kullanınız. Kullanmadan önce etiketi dikkatlice okuyarak talimatlara uyunuz. Tavsiye edilen ürünlerin dışında kullanılması kesinlikle yasaktır. Zehirlenme durumunda Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM)’in 114 numaralı telefonunu arayınız.